Faza REM to etap snu, w którym pojawiają się szybkie ruchy gałek ocznych (od angielskiego „rapid eye movement”), mózg jest bardzo aktywny i pracuje podobnie jak w czasie czuwania, a ciało jest prawie całkowicie rozluźnione, co sprzyja występowaniu najbardziej żywych marzeń sennych.
Większość intensywnych snów kojarzy się właśnie z tą fazą, ale śnienie może pojawiać się także w innych etapach snu, więc faza REM nie jest jedynym momentem, gdy mózg tworzy marzenia senne.
Kiedy w nocy pojawia się faza REM?
Faza REM nie pojawia się od razu po zaśnięciu, najpierw przechodzimy przez kilka etapów snu NREM, a dopiero potem wchodzimy w REM, która następnie powtarza się kilkukrotnie w kolejnych cyklach snu w ciągu nocy.
Zwykle pierwszy epizod REM pojawia się mniej więcej po około 1,5 godziny snu, a w dalszej części nocy powraca po podobnym odcinku czasu, ale dokładne momenty i długość tej fazy są tylko orientacyjne i mogą się wyraźnie różnić w zależności od osoby i sytuacji.
Na ogół w pierwszej części nocy więcej miejsca zajmują głębsze fazy snu, a kolejne cykle przynoszą coraz dłuższe odcinki REM, szczególnie w drugiej połowie nocy, co jest opisem typowego przebiegu snu, a nie sztywną regułą dla każdego.
Jaką rolę pełni faza REM w snach, emocjach i pamięci?
Faza REM jest silnie kojarzona z marzeniami sennymi i według wielu badań może odgrywać ważną rolę w tym, jak porządkujemy emocje, uczymy się nowych rzeczy i utrwalamy wspomnienia.
Jednocześnie naukowcy wciąż badają dokładne mechanizmy tych procesów i nie wszystkie wyniki są zgodne, dlatego bezpieczniej jest mówić o silnych przesłankach co do znaczenia REM dla emocji i pamięci niż o prostym, w pełni udowodnionym związku obowiązującym u każdego.
Nie można więc powiedzieć, że ta faza snu samodzielnie „odpowiada” za wszystkie wspomnienia ani że jej brak zawsze musi prowadzić do poważnych zaburzeń pamięci, ale wiele danych sugeruje, że zdrowy przebieg REM ma znaczenie dla naszego samopoczucia psychicznego i funkcjonowania umysłowego.
Czym faza REM różni się od innych faz snu?
Sen składa się z kilku etapów, a faza REM jest jednym z nich i różni się od pozostałych faz NREM przede wszystkim bardzo wysoką aktywnością mózgu, szybkim poruszaniem się gałek ocznych oraz silnym rozluźnieniem mięśni przy jednoczesnej skłonności do żywych snów.
W pozostałych fazach NREM aktywność mózgu i praca ciała przebiegają inaczej, a choć także wtedy mogą pojawiać się sny, zwykle to właśnie REM kojarzy się z najbardziej intensywnym śnieniem i wielokrotnie powraca w późniejszych cyklach snu w ciągu nocy.
